William James over 'De gok van Pascal'


William James: De gok van Pascal

"In Pensées (2e serie, 418) van Blaise Pascal is een beroemde passage die in de literatuur bekend staat als ‘de gok van Pascal’. Daarin probeert hij ons tot het christendom over te halen door te redeneren alsof onze betrokkenheid bij de waarheid te vergelijken is met de inzet bij een kansspel.
Vrij vertaald luidt zijn argument als volgt:

'Je moet of wel of niet geloven dat God bestaat — wat zul je doen? Het menselijk verstand kan het antwoord niet geven. Er is een spel gaande tussen jou en de natuur der dingen dat tegen de dag des oordeels kruis of munt oplevert. Reken uit wat je winst zal zijn als je alles inzet op munt: het bestaan van God. Als je dan wint verwerf je de eeuwige gelukzaligheid. Als je verliest, dan is er niets aan de hand. Gesteld dat er een oneindige veelheid aan kansen zou zijn en er zou bij dit gokken maar één kans zijn op God, dan nog zou je alles op God moeten inzetten, want hoewel je met deze handelwijze een eindig verlies riskeert, is een eindig verlies acceptabel als er alleen maar de mogelijkheid is van een oneindig gewin. Ga dus, en sprenkel wijwater en draag missen op.'

Het geloof zal komen en je aarzeling verstommen: Cela vous fera croire et vous abetira [U verstandeloos maken als een dier, in de betekenis van het laten verstillen van de ongelovige ratio]. En waarom niet? Wat heb je eigenlijk te verliezen?

Je voelt ongetwijfeld al aan dat wanneer religieus vertrouwen zich zo in de taal van de goktafel uitdrukt, het zijn laatste troef uitspeelt
Pascals persoonlijk geloof in mis en wijwater had hele andere oorzaken. Deze beroemde bladzijde van hem is alleen bedoeld als een argument om anderen te overtuigen, een laatste wanhopig grijpen naar een wapen tegen de hardheid van het ongelovige hart. We voelen dat een dergelijk vertrouwen in de mis en wijwater dat na zo’n mechanische berekening weloverwogen wordt aanvaardt, de innerlijke ziel van de geloofswerkelijkheid mist. Als we ons in God zouden verplaatsen, zouden we er waarschijnlijk van genieten om zulke gelovers hun oneindige beloning te laten mislopen. Het is duidelijk, dat behalve als er al van te voren een neiging is om in missen en wijwater te geloven, de keuze zoals die door Pascal aan de wil wordt geboden, geen levende mogelijkheid is. Er is geen moslim die deze missen of dat wijwater voor zijn rekening wil nemen." 


9789080730083 James, W. 'De wil om te geloven'
 

Make a Free Website with Yola.